İran Parlamentosu İmar Komisyonu Başkanı Muhammed Rıza Rızayi Koçi, ülke basınına yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin yeni bir düzenleme üzerinde çalışıldığını belirtti. Koçi, hazırlanan yasa tasarısının kısa süre içinde netleşeceğini ifade ederek, “İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü daha da sıkılaşacak” dedi.

Hazırlanan tasarıya göre, ticari gemiler ve petrol tankerlerinin boğazdan geçişi için dört temel şart getirilecek.

Buna göre, İsrail ile bağlantısı bulunan yük ve gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine tamamen yasak uygulanacak. İran’ın “düşman ve hasım” olarak nitelendirdiği ülkelere ait gemiler ise İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nin izni olmadan boğazı kullanamayacak.

Tasarıda ayrıca, İran’a zarar verdiği belirtilen ülkelerin, bu zararları tazmin etmeden Hürmüz Boğazı’ndan geçemeyeceği ifade edildi. Boğaz geçişlerinin vergiye tabi tutulması ve ödemelerin İran para birimi Riyal üzerinden yapılması da düzenlemede yer aldı.

Yeni düzenlemede, boğaz geçişlerinden elde edilecek gelirlerin kullanım alanları da belirlendi. Buna göre, gelirlerin yüzde 30’unun askeri altyapının ve silahlı kuvvetlerin güçlendirilmesine, yüzde 70’inin ise halkın refah seviyesinin artırılmasına ayrılması planlanıyor.

Dünyanın en önemli enerji nakil hatlarından biri olan Hürmüz Boğazı, İran ile ABD ve İsrail arasında yaşanan gerilim nedeniyle son dönemde yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşmişti. İranlı yetkililer, boğaz üzerindeki kontrolün tamamen İran Silahlı Kuvvetleri tarafından sağlanacağını belirtiyor.

Saldırı 24 Mart sabahı saat 03.00 sularında gerçekleşti. Üst düzey bir kaynak Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Saldırıda 6 Peşmerge hayatını kaybederken, 20 ila 25 arası Peşmerge de yaralandı” dedi.

Kaynak ayrıca, “Saldırı füze ve insansız hava aracıyla yapıldı, ancak sayıları henüz net değil. Şu anda şehitlerin cenazeleriyle ilgili adli tıp işlemleri sürüyor” ifadelerini kullandı.

Rûdaw’ın edindiği bilgilere göre saldırılarda en az 5 füze ve drone kullanıldı, bunların bir kısmı havada imha edildi. Yaralılar acil hastanelere sevk edildi.

Öte yandan Peşmerge Birliği 1. Bölge Komutanlığı yaptığı açıklamada, 7. Tümen karargâhlarının bu sabah iki farklı saatte füze saldırısının hedefi olduğunu duyurdu:

Açıklamaya göre birinci saldırı gece saat 01.50’de gerçekleşti. 7. Tümen Karargâhı 5 füzeyle bombalandı, “şans eseri can kaybı yaşanmadı. İkinci saldırı ise saat 02.50’de tümen karargâhı yakınlarında, Kelekin köyü sınırlarında bir füze saldırısı daha gerçekleştirildi.

Komutanlık, “Güçlerimiz tam teyakkuz halindedir ve saldırıların kaynağına ilişkin soruşturma sürüyor” açıklamasını yaptı.

Hayatını kaybeden 6 Peşmerge’nin isimleri:

• Rêber Abdullah
• Zekri Bexşeşî
• Ramin Adil
• Şehab Bexşeşî
• Keywan Muzaffer
• Piştîwan Mela Musa

28 Şubat’ta ABD/İsrail’in İran’a başlattığı savaş ile birlikte Kürdistan Bölgesi en az 400 İHA ve füze ile hedef alındı. Saldırılarda 8 kişi hayatını kaybetmişti. Bunlardan biri Erbil Uluslararası Havalimanı Asayiş mensubu, altısı Rojhılatlu Peşmerge, diğeri ise Erbil’de bulunan bir Fransız askeriydi.

Dün gece ayrıca söz konusu bölgeye yönelik saldırının yanı sıra, Erbil’deki ABD Konsolosluğu ve havalimanına da bazı dronlar atıldı, ancak hava savunma sistemleri tarafından düşürüldü.

Amerikan medyasına konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, İran yönetiminin boğazdan geçişlere yeniden izin vermeyi değerlendirdiğini ancak bunun tek bir şartının bulunduğunu belirtti. Yetkili, petrol ve emtia ticaretinin ABD Doları yerine Çin Yuanı üzerinden yapılmasının istendiğini ifade etti.

İran’ın bu hamlesi, küresel enerji ticaretinde uzun yıllardır hakim olan “petrodolar” sistemini hedef alan bir adım olarak değerlendiriliyor. Söz konusu sistem, Richard Nixon yönetimi ile Suudi Arabistan arasında 1974 yılında yapılan anlaşma sonrası doların petrol ticaretinin ana para birimi haline gelmesiyle kurulmuştu.

Uzmanlara göre petrol ticaretinin yuan üzerinden yapılması ihtimali, küresel finans sisteminde önemli değişimlere yol açabilir. Bretton Woods Sisteminin 1971 yılında sona ermesinin ardından ABD dolarının küresel gücünü büyük ölçüde petrol ticaretinden aldığına dikkat çekiliyor.

Son yıllarda Rusya, Çin ve İran tarafından dile getirilen “dolarsızlaştırma” stratejisinin en sert adımlarından biri olarak değerlendirilen bu çıkışın, Çin yuanının küresel rezerv para birimi olarak daha güçlü bir konuma gelmesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.

Öte yandan küresel enerji piyasalarında belirsizlik sürüyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, her gün yaklaşık 20 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda ticaretin hangi para birimiyle yapılacağına ilişkin tartışmaların enerji piyasaları ve küresel bankacılık sistemi üzerinde önemli etkiler yaratabileceği belirtiliyor.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, 10 Mart 2026’da Washington’da düzenledikleri ortak basın toplantısında İran’a karşı yürütülen “Destansı Öfke” (Epic Fury) operasyonuna ilişkin son gelişmeleri paylaştı.

Savunma Bakanı Hegseth, operasyonun hedeflerine ulaştığını savunarak İran’ın bölgede giderek yalnızlaştığını öne sürdü. Hegseth, İran yönetiminin askeri kapasitesinin önemli ölçüde zayıflatıldığını belirterek operasyonun uzun süreli bir işgal veya ulus inşası hedefi taşımadığını söyledi.

ABD’nin üç temel hedefi olduğunu ifade eden Hegseth, bu hedefleri İran’ın füze cephaneliklerini yok etmek, donanmasını etkisiz hale getirmek ve nükleer silah geliştirme kapasitesini kalıcı olarak engellemek şeklinde sıraladı.

Toplantıda konuşan ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine ise operasyonun askeri bilançosuna ilişkin veriler paylaştı. Caine, İran hava sahasında kontrol sağlandığını belirterek şimdiye kadar 5 binden fazla hedefin vurulduğunu açıkladı.

Caine’e göre operasyonun ilk günlerinden bu yana İran’ın balistik füze saldırı kapasitesi yüzde 90, insansız hava aracı saldırıları ise yüzde 83 oranında azaldı. Ayrıca savaşın ilk 10 gününde İran donanmasına yönelik saldırılarda 50’den fazla savaş gemisinin imha edildiği belirtildi.

ABD Savunma Bakanı Hegseth, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiğini engelleme girişiminde bulunması halinde Washington’un çok daha sert karşılık vereceğini söyledi. Hegseth, ABD Başkanı Donald Trump’ın da benzer şekilde İran’ın böyle bir adım atması durumunda “çok ağır sonuçlarla karşılaşacağı” yönünde uyarıda bulunduğunu hatırlattı.

Öte yandan Hegseth, Rusya’nın çatışmaya müdahil olmaması gerektiğini belirterek ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bu konuda bir telefon görüşmesi yaptığını ve Moskova’ya net mesaj verildiğini ifade etti.

MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?

56 yaşındaki Mücteba Hamaney, İran yönetim sisteminde uzun süredir perde arkasında etkili olduğu öne sürülen ancak kamuoyunda sınırlı görünürlüğe sahip bir isim olarak biliniyor.

1969’da Meşhed’de doğan Mücteba Hamaney, 1979 İslam Devrimi sonrası Tahran’da eğitim aldı ve ardından Tahran ile Kum kentlerinde dini öğrenim gördü.

Mücteba Hamaney’in, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ile yakın ilişkileri bulunduğu ve İran-Irak Savaşı sırasında görev aldığı belirtiliyor.

ABD yönetimi, 2019 yılında yayımlanan bir kararname kapsamında Mücteba Hamaney’i yaptırım listesine almış, dini liderin bazı yetkilerini fiilen devraldığı iddiasını gündeme getirmişti.

İran Anayasası, dini liderin üst düzey dini otoriteye sahip bir din adamı olmasını şart koşuyor.

Mücteba Hamaney’in henüz “Ayetullah” seviyesinde olmaması ve İran’daki yönetim sisteminin monarşiye karşı kurulmuş olması, baba-oğul geçişini tartışmalı hale getiriyor.