Hakkâri’de 17 Şubat 2024’te hizmete açılan Entegre Katı Atık Tesisi’nin, 12 Nisan 2026’da meydana gelen heyelan sonucu ağır hasar alarak kullanılamaz hâle gelmesi, bölgedeki atık yönetimi sorununu yeniden gündeme getirdi. Tesisin devre dışı kalmasının ardından Yüksekova’nın Akocak köyü mevkiinde ve uluslararası İpekyolu güzergâhında biriken çöp yığınları tartışma konusu oldu.
DEM Parti Hakkâri Milletvekili Öznur Bartın, yaşanan sorunların nedenlerinin araştırılması, kamu kaynaklarının kullanımının açıklığa kavuşturulması ve çevresel risklere karşı gerekli önlemlerin alınması amacıyla harekete geçti. Bartın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) 10 maddelik yazılı soru önergesi sundu.
Milyonlarca euroluk yatırımın akıbetini sordu
Tesisin yaklaşık 30 milyon euroya mal olduğunun belirtildiğini hatırlatan Bartın, böylesine büyük bir yatırımın hizmete açılmasından yaklaşık iki yıl sonra kullanılamaz hâle gelmesinin ciddi soru işaretleri doğurduğunu ifade etti.
Tesisin yer seçimi, projelendirme, inşaat, denetim ve kabul süreçlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiğini belirten Bartın; jeolojik ve jeoteknik etütlerin yeterliliğinin, heyelan risklerinin önceden değerlendirilip değerlendirilmediğinin ve gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığının açıklanmasını istedi.
Olası ihmal ve denetim eksikliklerinin bağımsız uzmanlar tarafından araştırılması gerektiğine dikkat çeken Bartın, kamu zararının boyutunun belirlenmesini ve zararın giderilmesi için gerekli adımların atılmasını talep etti.
Yüksekova’da biriken çöpler çevreyi tehdit ediyor
Tesisin devre dışı kalmasının ardından Yüksekova’nın Akocak köyü mevkiinde ve İpekyolu güzergâhında biriken atıkların çevre ve insan sağlığı açısından risk oluşturduğunu belirten Bartın, özellikle yağışlarla birlikte atıkların dere yataklarına taşınması ihtimaline dikkat çekti.
Bu durumun su kaynakları, toprak, hayvancılık ve halk sağlığı üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğini ifade eden Bartın, mevcut çöp yığınlarının acilen kaldırılması gerektiğini vurguladı.
Bartın, Bakanlığa yönelttiği sorular kapsamında su ve toprak analizlerinin yapılıp yapılmadığının, çevresel kirliliğin boyutlarının belirlenip belirlenmediğinin ve halk sağlığını korumak amacıyla hangi önlemlerin alındığının açıklanmasını istedi. Ayrıca bugüne kadar ne kadar atığın kaldırıldığı ve kalan çöplerin hangi tarihte tamamen temizleneceği konusunda somut bilgi talep etti.
“Sorun daha önce de gündeme getirildi”
Hakkâri’deki çöp sorununun daha önce de Bakanlığın gündemine taşındığını hatırlatan Bartın, buna rağmen kalıcı bir çözüm üretilememesini eleştirdi.
Önceki soru önergeleri ve başvuruların hangi tarihlerde, hangi kurum ve birimler tarafından değerlendirildiğinin açıklanmasını isteyen Bartın, bu süreçte alınan kararların ve yürütülen çalışmaların kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirtti.
Sorunun devam etmesine neden olan idari eksikliklerin bulunup bulunmadığının araştırılmasını isteyen Bartın, ilgili kamu kurumlarının sorumluluklarının açık biçimde ortaya konulması çağrısında bulundu.
Yeni tesis için somut takvim istendi
Bartın’ın soru önergesinde öne çıkan başlıklardan biri de Hakkâri’de yeni bir Entegre Katı Atık Tesisi kurulması oldu.
Yeni tesisin güvenli bir alanda inşa edilmesi için yer seçimi, finansman, proje hazırlığı ve yapım süreçlerinin hangi takvim doğrultusunda yürütüleceğini soran Bartın, tesisin ne zaman hizmete alınacağının açıklanmasını istedi.
Yeni tesis için bağımsız jeolojik ve jeoteknik incelemelerin yapılması, afet risklerinin değerlendirilmesi ve uzun vadeli çevresel etkilerin dikkate alınması gerektiğini belirten Bartın; yerel yönetimlerin, üniversitelerin, meslek odalarının, çevre örgütlerinin ve bölge halkının karar süreçlerine katılımının önemine işaret etti.
Sorumlular hakkında soruşturma başlatıldı mı?
Soru önergesinde tesisin yer seçimi, ihale, proje, yapım, denetim ve kabul süreçlerinde görev alan kamu kurumları, yükleniciler ve denetçiler hakkında herhangi bir idari inceleme veya soruşturma başlatılıp başlatılmadığı da gündeme getirildi.
İhmal, kusur, sözleşmeye aykırılık ya da mevzuat ihlali tespit edilmesi durumunda sorumlular hakkında hangi idari, mali ve hukuki işlemlerin uygulanacağının açıklanmasını isteyen Bartın, kamu zararının belirlenmesi hâlinde bu zararın giderilmesi ve sorumlulardan tahsil edilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etti.
Bartın, Hakkâri halkının sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının ertelenemeyeceğini vurgulayarak mevcut çöp sorununun çözülmesi, yeni tesisin hizmete alınması ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin soruların açık, somut ve denetlenebilir yanıtlarla karşılanması gerektiğini ifade etti.
Meclis’e sunulan soru önergesiyle birlikte Hakkâri’deki katı atık yönetimi, tesisin kullanılamaz hâle gelmesine yol açan koşullar ve yeni tesisin ne zaman hizmete alınacağı konuları yeniden gündeme taşındı.
